नेपालमा आज २०औँ लोकतन्त्र दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदै छ। प्रत्येक वर्ष वैशाख ११ गतेलाई निरंकुश राजतन्त्र अन्त्य भई लोकतान्त्रिक व्यवस्थाको पुनःस्थापना भएको ऐतिहासिक दिनका रूपमा स्मरण गरिन्छ। विसं २०६२/६३ को ऐतिहासिक जनआन्दोलन २०६२/६३ उत्कर्षमा पुगेपछि जनताको शक्तिसामु तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाह ले घुँडा टेक्दै वैशाख ११ गते विघटित प्रतिनिधिसभा पुनःस्थापनाको घोषणा गरेका थिए। सोही घोषणाले नेपालमा नयाँ राजनीतिक युगको सुरुआत गरेको मानिन्छ। राजाको प्रत्यक्ष शासनविरुद्ध सात राजनीतिक दल र तत्कालीन विद्रोही नेकपा (माओवादी) बीच भएको १२ बुँदे समझदारीले आन्दोलनलाई निर्णायक मोडमा पुर्‍याएको थियो। त्यसपछि राजधानी केन्द्रित आन्दोलन चर्किंदै जाँदा लाखौं नागरिक सडकमा उत्रिएका थिए। आन्दोलनको नेतृत्व तत्कालीन नेपाली कांग्रेसका सभापति गिरिजाप्रसाद कोइराला ले गरेका थिए। जनताको व्यापक सहभागिताले अन्ततः राजसंस्थालाई झुक्न बाध्य बनायो र संसद् पुनःस्थापना भयो। पुनःस्थापित संसद्को २०६३ जेठ ४ गतेको ऐतिहासिक बैठकले राजसंस्थाको अधिकार कटौती गर्दै कार्यवाहक राष्ट्राध्यक्षको अधिकार प्रधानमन्त्रीलाई हस्तान्तरण गर्‍यो। साथै, माओवादीलाई शान्ति प्रक्रियामा ल्याउने र संविधानसभा निर्वाचन गर्ने मार्ग पनि तय गरियो। उक्त निर्णयलाई नेपालको “म्याग्नाकार्टा” का रूपमा समेत व्याख्या गरिन्छ। यसै राजनीतिक परिवर्तनको जगमा २०६४ चैत २८ गते पहिलो संविधानसभा निर्वाचन सम्पन्न भयो। त्यसपछि २०६५ जेठ १५ गते बसेको संविधानसभाको पहिलो बैठकले करिब २४० वर्ष पुरानो राजसंस्थाको औपचारिक अन्त्य गर्दै नेपाललाई संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गर्‍यो। पहिलो संविधानसभाबाट संविधान जारी हुन नसके पनि त्यसले धेरै आधार निर्माण गर्‍यो। त्यसपछि २०७० मङ्सिर ४ गते सम्पन्न दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनबाट निर्वाचित सभाले अन्ततः २०७२ असोज ३ गते नेपालको नयाँ संविधान जारी गर्‍यो, जसले संघीय संरचनासहितको शासन प्रणालीलाई संस्थागत गर्‍यो। हाल संविधानअनुसार संघीय, प्रादेशिक र स्थानीय तहका सरकार सञ्चालनमा छन्। लोकतन्त्र दिवसलाई यही परिवर्तनको प्रवेशद्वारका रूपमा लिइन्छ। यद्यपि, लोकतन्त्र स्थापना भएको दुई दशक बितिसक्दा पनि जनअपेक्षाअनुसारको सुशासन र विकास प्राप्त हुन नसकेको गुनासो बढ्दो छ। सरकार गठन र विघटनको निरन्तरता, राजनीतिक अस्थिरता तथा भ्रष्टाचारका घटनाले जनतामा निराशा पैदा गरेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार लोकतन्त्रको वास्तविक सार जनताको जीवनस्तरमा सुधार र सुशासनमा निहित हुन्छ। त्यसैले नागरिकका अपेक्षा सम्बोधन गर्दै पारदर्शी र उत्तरदायी शासन स्थापित गर्न सकिए मात्र लोकतन्त्र दिवसको सन्देश सार्थक हुने देखिन्छ।
कांग्रेसद्वारा संसदीय दलको विधान परिमार्जनसहित पारित गर्ने निर्णय

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेस ले संसदीय दलको विधान परिमार्जनसहित पारित गर्ने निर्णय गरेको छ। पार्टी केन्द्रीय कार्यालय सानेपामा शुक्रबार बसेको कार्यसम्पादन समिति बैठकले उक्त निर्णय गरेको महामन्त्री प्रदीप पौडेल ले जानकारी दिनुभयो। बैठकले संसदीय दलको नेता चयन प्रक्रिया टुंग्याउन सहमतिको प्रयास गर्ने जिम्मेवारी पार्टीका दुई उपसभापति र दुई महामन्त्रीलाई...

आगामी ३ महिनासम्म कर्मचारीलाई वैदेशिक भ्रमणमा मनोनयन नगर्न सरकारको निर्देशन

काठमाडाैं । सरकारले आगामी ३ महिना कुनै पनि कर्मचारीलाई वैदेशिक भ्रमणमा मनोनयन नगर्न निर्देशन दिएको छ । प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले मन्त्रालय, आयोग र निकाय सबैलाई पत्राचार गर्दै याे व्यवस्था गर्न निर्देशन दिएको हो । सरकारको गत चैत १३ गतेको निर्णयअनुसार स्वीकृत शासकीय सुधारसम्बन्धी १ सय कार्यसूचीको उच्च प्राथमिकताका साथ कार्यान...

कांग्रेसकाे संसदीय दलकाे नेता चयन गर्ने निर्वाचन स्थगित

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको संसदीय दलको नेता चयनका लागि शुक्रबार हुने भनिएको निर्वाचन स्थगित भएको छ। अब कहिले हुने भन्ने मिति नतोकिएको निर्वाचन समिति सदस्य मुना भुसालले बताउनुभएकाे हाे। दलको नेता सहमतिमा चयन गर्नका लागि उपसभापति विश्व प्रकाश शर्माको नेतृत्वमा सात सदस्य समिति बनाइएको छ।   निर्वाचन समिति सदस्य भुसालले समितिमा पुष्पा भुस...

किसानलाई जल र जैविक स्रोतमा पहिलो अधिकार दिनुपर्नेमा सांसदहरूको जोड

काठमाडाैं । राष्ट्रिय सभाका सांसदहरुले सांसदहरूले कृषि आधुनिकीकरण, मल कारखाना स्थापना, अनुदानको दुरुपयोग नियन्त्रण तथा किसानलाई प्राकृतिक स्रोतमा पहिलो अधिकार सुनिश्चित गर्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन् । सिंहदरबारमा शुक्रबार बसेको संघीयता सबलीकरण तथा राष्ट्रिय सरोकार समितिको बैठकमा बोल्दै उनीहरुले यस्तो ध्यानाकर्षण गराएका हुन् । मुलुकको जि...

भारतको पाहलगाममा भएकाे आक्रमणप्रति एलन फाउन्डेशनद्वारा दुःख व्यक्त

एजेन्सी । एलन फाउन्डेशनले सन् २०२५ काे अप्रिलमा भारतको पाहलगाममा भएको आतंककारी आक्रमणप्रति गहिरो दुःख व्यक्त गर्दै सम्बन्धित निकाय समक्ष ज्ञापनपत्र बुझाएकाे छ । फाउन्डेशनले आक्रमणमा ज्यान गुमाएका नेपाली नागरिक सुदीप न्यौपानेसहित निर्दोष व्यक्तिहरूप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै पीडित परिवारप्रति हार्दिक समवेदना प्रकट गरेको जनाएको हाे। पछिल्लो...

सुक्खाले बढायो डढेलो र प्रदूषण

काठमाडौँ । देशका विभिन्न स्थानमा वन डढेलोका घटना बढ्न थालेका छन् भने काठमाडौँ उपत्यकासहितका क्षेत्रमा वायु प्रदूषण पनि वृद्धि हुन थालेको छ । केही दिनयता वर्षा नहुँदा तापक्रम बढ्नुका साथै सुक्खा अवस्था बढेकाले डढेलो र प्रदूषण दुवैमा वृद्धि देखिएको सम्बन्धित निकायको तथ्याङ्कले देखाएको छ । विशेषगरी सुक्खा मौसम र उच्च तापक्रमका कारण सानो झिल्काले समेत...