बाँकेको राप्ती तटीय क्षेत्रमा बाढी र कटान समस्या : स्थानीयले दीर्घकालीन समाधान मागे

काठमाडौँ । बाँकेको राप्ती तटीय क्षेत्रमा स्थानीय बासिन्दाहरूले बर्षौंदेखि निरन्तर समस्या बनेको डुबान र जमिन कटानको दीर्घकालीन समाधानको माग गरेका छन्। आगामी प्रतिनिधिसभा निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा प्रभावित क्षेत्रका मतदाताहरूले भनेका छन् कि डुबान र कटानको समस्या समाधान गर्न सक्ने उम्मेदवारलाई मात्र मतदान गर्ने योजना बनाइरहेका छन्।

स्थानीयको गुनासो र माग

राप्तीसोनारी गाउँपालिका–७ नयाँबस्तीका शङ्कर यादवले भने,

“बर्सेनि हुने डुबान र कटानको समस्या समाधान गर्ने काम गर्न सक्ने उम्मेदवारलाई मात्र हामीले भोट दिने विचार गरेका छौँ। ठूलो बाढी आयो भने गाउँमा पसेर बगाउँछ भन्ने चिन्ताले वर्षातको समयमा राम्ररी निदाउन पनि सकिँदैन। यस पटक आश्वासन मात्रै दिनेले होइन, ठोस योजना ल्याउनेले भोट पाउनेछन्।”

स्थानीयहरूको गुनासो अनुसार, भारतले बाँकेको नेपाल–भारत सीमा नजिक बनाएको लक्ष्मणपुर बाँधले क्षेत्रको बाढी जोखिम बढाएको छ।

प्रभावित क्षेत्र र चुनावी महत्व

राप्ती नदी प्रभावित क्षेत्रमा पर्ने क्षेत्रहरू:

• निर्वाचन क्षेत्र नं १ : राप्तीसोनारी र नरैनापुर गाउँपालिका

• निर्वाचन क्षेत्र नं २ : डुडुवा गाउँपालिका

स्थानीय बासिन्दाले भनेका छन् कि बर्सौंदेखि राप्ती नदीले तल्लोतटीय क्षेत्रका बस्तीहरू डुबाउने र जमिन कटान गर्ने काम गर्दै आएको छ। डुडुवा गाउँपालिका–१ होलियाका राजकुमार शुक्लाले भने,

“धेरै पीडा भोगेका पनि अहिलेसम्म सरोकारवाला निकायले समस्याको समाधानका लागि कुनै पहल गरेको छैन।”

स्थानीय अगुवाको आवाज

• राप्तीसोनारी गाउँपालिका–७ झगडिया दीपेन्द्र पाण्डे :

“नदी नियन्त्रण गर्न तटबन्ध नभएको कारण बाढीले जमिन कटान गर्दै आएको छ। बस्तीमा पस्ने खतरा बढेको छ।”

• राप्तीसोनारी गाउँपालिका–६ फत्तेपुर लालबहादुर थापा :

“अन्य पूर्वाधार विकास भन्दा पहिले बस्ती डुवान र कटान रोक्ने काम प्राथमिकता हुनुपर्छ। अबको जनप्रतिनिधि गम्भीर हुनैपर्छ।”

• राप्तीसोनारी गाउँपालिका–६ जरैयाका भक्तिराम पाण्डे :

“हरेक निर्वाचनमा उम्मेदवारले आश्वासन दिन्छन् तर काम नहुँदा वर्षायाममा बाढीले जमिन कटान र डुवानको समस्या जारी रहन्छ।”

सरकारी आयोजना र चुनौती

बाँकेमा राप्ती नदीको पश्चिम राप्ती नदी नियन्त्रण आयोजना अझै सुरु नभएका कारण कटान र डुवानको जोखिम कायमै रहेको छ। स्थानीयले तटबन्ध निर्माण र दीर्घकालीन समाधानको माग गर्दै आएका छन्।

स्थानीय बासिन्दाले चुनावी समय नजिकिँदै गर्दा उम्मेदवारहरूले ठोस योजना प्रस्तुत गरेर मात्र भोट पाउने चेतावनी दिएका छन्। उनीहरूका अनुसार, केवल आश्वासन दिने उम्मेदवारले बाढी र कटानको समस्या समाधान गर्न सक्दैनन्।

निष्कर्ष

राप्ती तटीय क्षेत्रमा बस्ती र जमिनको सुरक्षाका लागि दीर्घकालीन नदी नियन्त्रण योजना, तटबन्ध निर्माण र व्यवस्थापन आवश्यक देखिएको छ। आगामी चुनावमा भोट दिने स्थानीय निर्णयमा बाढी र कटान नियन्त्रणलाई प्रमुख प्राथमिकता बनाउने स्थानीयको प्रतिवद्धता स्पष्ट भएको छ।