म्याग्दीमा सुन्तलाको उत्पादन र बिक्री : मूल्य वृद्धि भए पनि उत्पादन घट्यो

काठमाडौँ । म्याग्दी जिल्लामा यस वर्ष सुन्तलाको उत्पादन ४,५१५ मेट्रिक टन पुगेको छ, जसको आर्थिक मूल्य रु ३१ करोड ६० लाख बराबर अनुमान गरिएको छ। सुन्तला जिल्लाको प्रमुख नगदेबाली भएको छ र यस वर्ष ४३० हेक्टर क्षेत्रमा खेती गरिएको छ। कृषि विकास कार्यालय, म्याग्दीका प्रमुख सञ्जीव बाँस्तोलाका अनुसार किसानहरूले सरदर प्रतिकिलो रु ७० का दरले उत्पादन बिक्री गरेका छन्।

गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष उत्पादन घटेको छ। गत वर्ष ४२५ हेक्टर क्षेत्रमा प्रतिहेक्टर ११.२५ मेट्रिक टनको दरले ४,७८१ मेट्रिक टन उत्पादन भएको थियो र मूल्य रु ३४ करोड पुगेको थियो। यस वर्ष उत्पादन ५.५६ प्रतिशतले घटेको कृषि विकास कार्यालयले जनाएको छ।

कार्यालय प्रमुख बाँस्तोला भन्छन्, “यस वर्ष मौसम अनुकूल रह्यो, रोगकीरा पनि देखिएन, विपद्ले क्षति गरेन, तर बोटमा दाना पातलो लाग्दा उत्पादन घटेको हो। सुन्तलाखेतीमा प्राकृतिक रूपमा एक वर्ष बढी फल्ने र अर्को वर्ष कम फल्ने प्रवृत्ति देखिन्छ, जसको असर यस वर्ष उत्पादनमा परेको हो।”

जिल्लामा कुल ८३५ हेक्टर क्षेत्रमा सुन्तलाखेती फैलिएको छ। प्रमुख बगैँचा क्षेत्रहरूमा राखु, मरेक, सुर्केमेला, बरङ्जा, भेँडाबारी, अर्मन, रुन्मा, बिम, ओखरबोट, ताकम, घतान, पिप्ले, भगवती, बेग, दोवा, दोसल्ले, घार, भुरुङ, तातोपानी, दाना र नारच्याङ रहेका छन्। प्रत्येक ठाउँमा दुई सयभन्दा बढी बगैँचा रहेका छन्।

सुन्तला बिक्री मुख्यत: जिल्ला सदरमुकाम बेनी र काठमाडौं, पोखरा, मुग्लिङ लगायतका बजारमा भइरहेको छ। मङ्गला गाउँपालिका–३ भोर्लेनीका किसान ओम गिरीले आफ्नो बगैँचाबाट यस वर्ष रु ११ लाख मूल्य बराबरको सुन्तला बिक्री भएको बताए।

यातायात सुविधा भएकाले व्यापारीहरू बगैँचामा आएर गाडीमा सिधै खरिद गर्ने गरेका छन्। यसमा प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना, कृषि विकास कार्यालय र स्थानीय तहको कृषि शाखाले प्राविधिक तालिम, बिरुवा वितरण, बगैँचा व्यवस्थापन, साना सिँचाइ र बजारीकरणमा सहयोग गर्दै आएका छन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार मूल्य वृद्धिका बावजुद उत्पादनमा कमी आउनु, सुन्तलाखेतीको प्राकृतिक चक्र र रोग–कीराको असर नभए पनि वर्षेनी उत्पादनमा भिन्नता देखाउने गर्छ। यसले किसानको आय र जिल्लाको नगदेबाली उत्पादनमा उतार–चढाव ल्याउँछ।

कुल मिलाएर, म्याग्दीको सुन्तलाखेतीले आर्थिक महत्व कायम राखे पनि उत्पादकत्वमा कमी आएकोले आगामी वर्षका लागि व्यवस्थापन र सुधारको आवश्यकता रहेको कृषि विज्ञहरूले बताएका छन्।