मेघालयको अवैध कोइलाखानी विस्फोट : खोटाङका तीन युवकको मृत्यु, एक बेपत्ता, दुई घाइते

काठमाडौँ । भारतको मेघालयस्थित अवैध कोइलाखानीमा भएको विस्फोटले खोटाङका चार युवकको जीवनमा अनपेक्षित क्षति पुर्‍याएको छ। यस घटनामा पूर्णिराम खपाङ्गी मगर (२७), सुरेन्द्र खपाङ्गी मगर (२४) र नरबहादुर खपाङ्गी मगर (३५) को अकालमा मृत्यु भएको छ भने ५० वर्षीय रत्न राई अझै बेपत्ता छन्। यस घटनामा थप दुई जना गम्भीर घाइते भएका छन्।

विस्फोट पूर्वी जयन्तीया हिल्सको अवैध कोइलाखानीमा माघ २२ गते भएको थियो। उक्त कोइलाखानीमा काम गरिरहेका युवाहरू विस्फोटको प्रत्यक्ष घटनास्थलमा परेका थिए। विस्फोटपछि उद्धार टोलीले भेटेका शवहरू आगोले जलेर पहिचान गर्न कठिन अवस्थामा रहेको स्थानीय स्रोतहरूले बताएका छन्।

मृतकमध्ये पूर्णिराम र सुरेन्द्र खपाङ्गी मगर दाजुभाइ हुन् र उनीहरू बरापोखरी–१ सालघारीका स्थायी बासिन्दा हुन्। नरबहादुरको अवस्था गम्भीर भएपछि मेघालयस्थित अस्पतालमा उपचार भइरहेको थियो। तर, उपचारका क्रममा माघ २३ गते उनकाे मृत्यु भएको जानकारी प्राप्त भएको छ।

विस्फोटमा परेका अन्य गम्भीर घाइतेमा कर्णबहादुर खपाङ्गी मगर (४६), बमबहादुर खपाङ्गी मगर (४०) र ललित लुङ्गेली मगर (४०) रहेका छन्। उनीहरूको उपचार पनि मेघालयकै स्थानीय स्वास्थ्य संस्थामा भइरहेको छ। घाइतेहरूको स्वास्थ्य अवस्था स्थिर बनाउन प्रयास भइरहेको छ।

बेपत्ता भएका रत्न राई हलेसी–तुवाचुङ नगरपालिका–५ दुर्छिमका स्थायी बासिन्दा हुन्। उनका आफन्तले रत्न गत असोज ९ गते रोजगारीका लागि मेघालय पुगेको जानकारी दिएका छन्। विस्फोटपछि उनको नागरिकता, डायरी र मोबाइल कोठाभित्रै भेटिएको छ। स्थानीयवासी र आफन्तका अनुसार रत्नको अवस्था गम्भीर हुन सक्ने आशंका छ।

घटना सम्बन्धी जानकारी नेपालमा रहेका आफन्तलाई फोन मार्फत दिइएको थियो। मृतकका परिवार र आफन्तलाई मेघालय पुग्न तीन दिन लाग्ने हुँदा घटनाको सूचना प्राप्त हुन र शव स्वदेश ल्याउन कठिनाइ भएको जनाइएको छ। स्थानीयवासीहरूले मृतकका परिवारलाई सहयोग र आवश्यक सहजीकरण गर्न पहल सुरु गरेका छन्।

स्थानीय नेता र समाजसेवीहरूले पनि घटनाको दुःख व्यक्त गर्दै शव स्वदेश ल्याउने र घाइतेको उपचारका लागि सहयोग जुटाउन अपील गरेका छन्। विस्फोटको घटना अवैध कोइलाखानीमा सुरक्षा सतर्कता अभाव र जोखिमपूर्ण कार्य सञ्चालनको परिणाम भएको बताइएको छ।

विशेषज्ञहरूले यस घटनाले वैदेशिक रोजगारीमा जाने श्रमिकहरूको सुरक्षा, परिवारमा आर्थिक प्रभाव, र समुदायमा सामाजिक असर देखाउने चेतावनी दिएका छन्। अवैध कोइलाखानीमा काम गर्दा न्यून सुरक्षा उपाय र जोखिमपूर्ण वातावरणले श्रमिक जीवनमाथि प्रत्यक्ष खतरा ल्याउने भएको छ।

अन्ततः, खोटाङ समुदायमा परेको यो क्षति गहिरो शोकको विषय बनेको छ। स्थानीय प्रशासन, आफन्त र समाजसेवीहरू संयुक्तरूपमा मृतकको शव नेपाल ल्याउन, घाइतेको उपचारमा सहयोग गर्न, र भविष्यमा यस किसिमको दुर्घटना रोक्न पहल गरिरहेका छन्।

यस घटनाले नेपाली युवाहरूको वैदेशिक रोजगारी र सुरक्षित श्रमिक वातावरणको आवश्यकता पुनः उजागर गरेको छ। स्थानीय र राष्ट्रिय स्तरमा श्रमिक सुरक्षा नियम कडाइका साथ कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवाज उठ्न थालेको छ।