रसुवा बाढी : नेपाली सेनाद्वारा ३ हजार २१ जनाको उद्धार, ८ हजार ५ सयभन्दा बढी सुरक्षाकर्मी परिचालन

काठमाडौं । रसुवामा आएको विनाशकारी बाढीपछि नेपाली सेनाले उद्धार तथा राहत अभियानलाई तीव्रता दिएको छ । भदौ १० गतेदेखि सञ्चालन भइरहेको उद्धार अभियानअन्तर्गत हालसम्म ३ हजार २१ जनाको उद्धार गरिएको नेपाली सेनाले जनाएको छ ।

सेनाका अनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रमा स्थल तथा हवाई दुवै माध्यमबाट उद्धार कार्य सञ्चालन भइरहेको छ । भौगोलिक रूपमा अत्यन्त जोखिमपूर्ण तथा सडक सम्पर्क विच्छेद भएका क्षेत्रमा हेलिकप्टरमार्फत उद्धारलाई प्राथमिकता दिइएको छ भने पहुँच भएका स्थानमा स्थलमार्गबाट समेत उद्धार टोली परिचालन गरिएको छ ।

सेनाले भदौ १४ गते साँझ ६ः३० बजेसम्म टिमुरे, स्याफ्रुवेशी, मैलुङलगायत क्षेत्रबाट २२ जना विदेशी नागरिकसहित ६२४ जनाको हेलिकप्टरमार्फत उद्धार गरेको जनाएको छ । उद्धार गरिएका विदेशी नागरिकमा १५ जना चिनियाँ र ७ जना भारतीय नागरिक रहेका छन् ।

भदौ १० गतेदेखि हालसम्म स्थलमार्गबाट २०० जना र हवाई साधनबाट २ हजार ८२१ जना गरी कुल ३ हजार २१ जनालाई सुरक्षित स्थानमा ल्याइएको सेनाको विवरण छ ।

३३८ विदेशी नागरिकको हवाई उद्धार

नेपाली सेनाका अनुसार हालसम्म हवाई माध्यमबाट उद्धार गरिएका नागरिकमध्ये ३३८ जना विदेशी नागरिक रहेका छन् ।

उद्धार गरिएका विदेशी नागरिकमा १२१ भारतीय, ७२ चिनियाँ, ४ जर्मन, २ अमेरिकी, २ इटालियन, १ ओमानी र १५ दक्षिण कोरियाली नागरिक रहेका छन् ।

बाढीका कारण रसुवाको उत्तरी क्षेत्रमा रहेका विभिन्न बस्ती तथा जलविद्युत् आयोजनामा कार्यरत नेपाली तथा विदेशी नागरिक प्रभावित भएका थिए । सडक तथा पुलमा क्षति पुग्दा कतिपय क्षेत्रमा स्थलमार्गबाट उद्धार गर्न कठिन भएपछि सेनाले हेलिकप्टरमार्फत उद्धार अभियान सञ्चालन गरेको हो ।

सुरुङमा फसेकाको उद्धार प्रयास जारी

बाढीका कारण विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङ क्षेत्रमा समेत जोखिम बढेको छ । त्रिशूली–३ ए जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङमा फसेका टोलीको उद्धारका लागि भदौ १२ गतेदेखि विशेषज्ञसहितको संयुक्त टोली परिचालन गरिएको नेपाली सेनाले जनाएको छ ।

सेनाका अनुसार आयोजनाको ३ ए सुरुङको क्राउन हेड फेला परेको छ । सुरुङभित्र पानी भरिएकाले उद्धार कार्य थप चुनौतीपूर्ण बनेको छ । सुरुङभित्र रहेका व्यक्तिसम्म हावा तथा अक्सिजन पुर्‍याउन कम्प्रेसरमार्फत अक्सिजन पठाउने काम भइरहेको छ ।

त्यसैगरी सुरुङभित्र जम्मा भएको पानी बाहिर निकाल्न पम्प प्रयोग गर्ने तयारी भइरहेको सेनाले जनाएको छ । पानीको मात्रा तथा सुरुङको अवस्थालाई ध्यानमा राखेर उद्धार कार्यलाई सुरक्षित रूपमा अघि बढाउने प्रयास भइरहेको छ ।

३ बी सुरुङमा पनि खोजी

त्रिशूली–३ बी सुरुङ क्षेत्रमा समेत नेपाली सेनाको टोली परिचालन गरिएको छ । टोलीले सुरुङभित्रको अवस्था पहिचान गर्दै सम्भावित स्थानमा खोज तथा उद्धार कार्य जारी राखेको सेनाले जनाएको छ ।

बाढीका कारण सुरुङ प्रवेश क्षेत्र तथा आसपासको संरचनामा क्षति पुगेकाले उद्धार टोलीले उच्च सतर्कताका साथ काम गरिरहेको छ ।

चिलिमे हाइड्रोपावरको सुरुङमा उद्धार चुनौतीपूर्ण

यसैगरी चिलिमे हाइड्रोपावरको सुरुङमा खटिएको उद्धार टोली करिब १०० मिटरभित्रसम्म पुगेको नेपाली सेनाले जनाएको छ । तर त्यसपछि सुरुङ पूर्ण रूपमा टालिएको अवस्थामा फेला परेपछि उद्धार कार्य थप चुनौतीपूर्ण बनेको छ ।

मित्रराष्ट्रबाट आएका खोज तथा उद्धार टोलीसँगको सहकार्यमा हाकुबेसी, चिलिमे र लाङटाङस्थित सुरुङ क्षेत्रमा खोजी तथा उद्धार कार्य भइरहेको सेनाले जनाएको छ ।

सुरुङभित्रको अवस्था, पानीको बहाव, संरचनागत जोखिम तथा भत्किएको भागका कारण उद्धार टोलीले विशेष उपकरण तथा प्राविधिक जनशक्तिको सहयोगमा खोजी अघि बढाइरहेको छ ।

४ हजार ८१० किलो राहत सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा

उद्धारसँगै नेपाली सेनाले बाढी प्रभावित नागरिकका लागि राहत सामग्री ढुवानी तथा वितरणलाई समेत प्राथमिकता दिएको छ ।

सेनाका अनुसार भदौ १४ गते मित्रराष्ट्र तथा विभिन्न क्षेत्रबाट प्राप्त राहत सामग्री नेपाली सेनाका सवारी तथा हवाई साधनमार्फत काठमाडौं हुँदै त्रिशूलीसम्म पुर्‍याइएको थियो ।

त्रिशूलीबाट मात्रै करिब ४ हजार ८१० किलो राहत सामग्री धुन्चेलगायत प्रभावित क्षेत्रमा ढुवानी गरिएको सेनाले जनाएको छ । खाद्यान्न तथा आवश्यक सामग्री प्रभावित नागरिकसम्म पुर्‍याउन सेनाका टोली परिचालन भएका छन् ।

त्यसैगरी स्याफ्रुवेशी क्षेत्रमा राहत तथा राशन वितरण गरिएको छ । बाढीका कारण नियमित आपूर्ति प्रणाली प्रभावित भएपछि दुर्गम तथा सडक सम्पर्क विच्छेद भएका क्षेत्रमा हवाई तथा स्थल माध्यमबाट राहत पुर्‍याउने कामलाई निरन्तरता दिइएको छ ।

जंगलदेखि बस्ती र डाँडाकाँडासम्म पैदल गस्ती

बाढीपछि कतिपय स्थानीय बस्तीमा नागरिकहरू विस्थापित भएका छन् भने कतिपय स्थानमा अझै पनि मानिसहरू सम्पर्कविहीन रहेको अवस्था छ । यस्तो अवस्थामा स्थानीय नागरिकलाई सुरक्षा प्रत्याभूति दिलाउन नेपाली सेनाले प्रभावित क्षेत्रमा पैदल गस्तीसमेत सञ्चालन गरिरहेको जनाएको छ ।

सेनाका टोलीले जंगल, डाँडाकाँडा, खोला तथा बस्ती क्षेत्रमा पुगेर स्थानीय नागरिकसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क गर्ने, उनीहरूको अवस्थाबारे जानकारी लिने तथा थप उद्धार आवश्यक पर्ने स्थानको पहिचान गर्ने काम गरिरहेका छन् ।

लाङटाङ हाइड्रो क्षेत्रको रेकी तथा पेट्रोलिङसमेत सञ्चालन गरिएको सेनाले जनाएको छ । जोखिमपूर्ण तथा दुर्गम क्षेत्रमा नियमित गस्तीमार्फत सम्भावित जोखिमको मूल्याङ्कन र उद्धारको आवश्यकता पहिचान गर्ने काम भइरहेको छ ।

आपत्कालीन उपचार केन्द्रबाट २ हजार १४ जनाले सेवा लिए

उद्धारसँगै घाइते तथा बिरामीको उपचारका लागि नेपाली सेनाले त्रिशूली र धुन्चेमा आपत्कालीन उपचार केन्द्र स्थापना गरेको छ ।

सेनाका अनुसार ती उपचार केन्द्रबाट हालसम्म २ हजार १४ जनाले स्वास्थ्य सेवा लिएका छन् । बाढी तथा उद्धार अभियानका क्रममा घाइते भएका तथा अन्य स्वास्थ्य समस्या देखिएका नागरिकलाई तत्काल उपचार उपलब्ध गराउने उद्देश्यले आपत्कालीन स्वास्थ्य सेवा सञ्चालन गरिएको हो ।

दुर्गम क्षेत्रमा स्वास्थ्य संस्थामा पुग्न कठिन भएपछि उद्धार गरिएका नागरिकलाई आवश्यक प्राथमिक उपचार तथा स्वास्थ्य परीक्षणसमेत उपलब्ध गराइएको सेनाले जनाएको छ ।

८ हजार ५ सयभन्दा बढी सैनिक परिचालन

भोटेकोशी बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार, राहत, उपचार तथा सुरक्षा व्यवस्थापनका लागि नेपाली सेनाले ठूलो संख्यामा फौज परिचालन गरेको छ ।

सेनाका अनुसार रसुवाको टिमुरेदेखि नुवाकोट, धादिङ, गोरखा, तनहुँ, चितवन, नवलपरासी पूर्व हुँदै नवलपरासी पश्चिमसम्मका प्रभावित क्षेत्रमा ८ हजार ५ सयभन्दा बढी फौज प्रत्यक्ष रूपमा परिचालन भएका छन् ।

फौजले खोज तथा उद्धार, राहत सामग्री ढुवानी तथा वितरण, घाइतेको उपचार, प्रभावित क्षेत्रमा गस्ती, शव व्यवस्थापनमा सहयोग तथा अवरुद्ध सडक खुलाउनेलगायतका कार्य गरिरहेको छ ।

सडक खुलाउनेदेखि शव व्यवस्थापनसम्म

बाढीका कारण विभिन्न स्थानमा सडक तथा पुलमा क्षति पुगेपछि यातायात आवागमन प्रभावित भएको छ । सेनाले स्थानीय प्रशासन तथा अन्य सुरक्षा निकायसँग समन्वय गरी अवरुद्ध सडक खुलाउने कामलाई समेत निरन्तरता दिएको जनाएको छ ।

त्यसैगरी बाढीमा परी मृत्यु भएकाहरूको खोजी तथा शव व्यवस्थापनमा समेत सेनाले सहयोग गरिरहेको छ । प्रभावित क्षेत्रमा भेटिएका शवको पहिचान, व्यवस्थापन तथा सम्बन्धित परिवारसम्म सूचना पुर्‍याउन सम्बन्धित निकायसँग समन्वय भइरहेको छ ।

नेपाली सेनाले स्थानीय प्रशासन, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल तथा अन्य सम्बन्धित निकायसँग सहकार्य गर्दै उद्धार तथा राहत अभियान सञ्चालन गरिरहेको जनाएको छ ।

विपद्को जोखिमबीच उद्धार अभियान निरन्तर

भोटेकोशी बाढीले रसुवासहित आसपासका जिल्लामा ठूलो क्षति पुर्‍याएपछि उद्धार अभियान अझै चुनौतीपूर्ण अवस्थामा छ । सडक तथा सञ्चार संरचनामा भएको क्षति, दुर्गम भौगोलिक अवस्था, सुरुङभित्र पानी तथा भग्नावशेष र निरन्तरको जोखिमका बीच सुरक्षाकर्मी तथा उद्धार टोलीले काम गरिरहेका छन् ।

नेपाली सेनाले प्रभावित नागरिकको उद्धार, राहत वितरण, स्वास्थ्य उपचार तथा सुरक्षा व्यवस्थापनलाई प्राथमिकतामा राखेर अभियान सञ्चालन गरिरहेको जनाएको छ ।

विशेषगरी सुरुङभित्र फसेका व्यक्तिको खोजी तथा उद्धारलाई उच्च प्राथमिकतामा राखिएको छ । यसका लागि नेपाली सेना, विशेषज्ञ टोली तथा मित्रराष्ट्रबाट आएका खोज तथा उद्धार टोलीबीच सहकार्य भइरहेको छ ।

बाढीबाट प्रभावित क्षेत्रमा अझै पनि उद्धार तथा राहतको आवश्यकता रहेकाले उपलब्ध स्रोतसाधनको अधिकतम प्रयोग गर्दै अभियानलाई निरन्तरता दिइने सेनाले जनाएको छ ।