रामेछाप । विनाशकारी बाढीबाट प्रभावित नागरिकको राहत तथा उद्धारका लागि स्थापना गरिएको ‘प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोष’ को नाममा भ्रम फैलाउँदै नक्कली क्यूआर कोडमार्फत रकम उठाउने प्रयास गरेको आरोपमा रामेछाप प्रहरीले एक युवालाई पक्राउ गरेको छ ।
पक्राउ पर्नेमा रामेछापको गोकुलगङ्गा गाउँपालिका–२, ठोसेका ३२ वर्षीय भगवान् कार्की रहेका छन् । जिल्ला प्रहरी कार्यालय रामेछापका अनुसार कार्कीले आफूले प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप उद्धार कोषमा १ लाख २० हजार रुपैयाँ सहयोग गरेको भन्दै सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रचार गरेका थिए ।
तर प्रहरीले गरेको प्रारम्भिक अनुसन्धानका क्रममा उनले उक्त रकम वास्तविक रूपमा राहत कोषमा सहयोग नगरेको खुलेको जनाएको छ । प्रहरीका अनुसार कार्कीले कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) प्रविधिको प्रयोग गरी ई–सेवाको नक्कली कारोबार विवरण तयार पारेका थिए ।
कार्कीले उक्त नक्कली कारोबार विवरणलाई सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक गर्नुका साथै आफ्नो व्यक्तिगत क्यूआर कोडसमेत राखेर अन्य व्यक्तिलाई राहत कोषमा सहयोग गर्न आह्वान गरेको प्रहरीले जनाएको छ ।
बाढीबाट ठूलो जनधनको क्षति भएको अवस्थामा पीडितको सहयोगका लागि सर्वसाधारणबाट राहत रकम सङ्कलन भइरहेको मौका छोपेर कार्कीले सामाजिक सञ्जालमा भ्रमपूर्ण सामग्री राखेको प्रहरीको भनाइ छ ।
उनले आफूले राहत कोषमा रकम सहयोग गरेको देखिने गरी नक्कली कारोबार विवरण सार्वजनिक गरेपछि अन्य व्यक्तिहरूलाई समेत सोही अभियानमा सहयोग गर्न आग्रह गरेका थिए । तर उनले सार्वजनिक गरेको क्यूआर कोड भने सरकारी राहत कोषको नभई उनको व्यक्तिगत क्यूआर कोड रहेको अनुसन्धानबाट खुलेको प्रहरीले जनाएको छ ।
यसरी राहत कोषमा रकम पठाएको ठानेर सर्वसाधारणले उनको व्यक्तिगत खातामा पैसा पठाउन सक्ने अवस्था सिर्जना भएपछि प्रहरीले समयमै उनलाई नियन्त्रणमा लिएको हो ।
प्रहरीको सक्रियताका कारण ठूलो संख्यामा सर्वसाधारणबाट रकम सङ्कलन हुनुअघि नै उक्त गतिविधि रोकिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय रामेछापले जनाएको छ ।
प्रविधिको विकाससँगै कृत्रिम बौद्धिकताको प्रयोग गरेर विभिन्न किसिमका वास्तविकजस्ता देखिने सामग्री तयार गर्न सकिने भए पनि यसको दुरुपयोग गरेर ठगी तथा भ्रम फैलाउने गतिविधि बढ्न सक्ने प्रहरीको भनाइ छ ।
यस घटनामा पनि कार्कीले एआई प्रविधिको प्रयोग गरी ई–सेवाको कारोबार विवरणजस्तो देखिने नक्कली स्टेटमेन्ट तयार पारेको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको प्रहरीले जनाएको छ ।
नक्कली विवरणलाई वास्तविकजस्तै देखाएर सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक गरिएपछि सर्वसाधारणलाई भ्रममा पार्ने प्रयास भएको प्रहरीको निष्कर्ष छ ।
बाढीपीडितका लागि सहयोग जुटाउने नाममा सामाजिक सञ्जालमार्फत रकम सङ्कलन गर्ने क्रम बढिरहेका बेला जिल्ला प्रहरी कार्यालय रामेछापले सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक हुने सामग्री तथा शङ्कास्पद आर्थिक गतिविधिमाथि निगरानी बढाएको जनाएको छ ।
सोही क्रममा राहत कोषको नाममा सार्वजनिक गरिएको सामग्री शङ्कास्पद देखिएपछि प्रहरीले अनुसन्धान अघि बढाएको थियो । अनुसन्धानका क्रममा व्यक्तिगत क्यूआर कोड प्रयोग गरी रकम सङ्कलन गर्ने प्रयास भएको खुलेपछि कार्कीलाई नियन्त्रणमा लिइएको प्रहरीले जनाएको छ ।
यस घटनाले विपद्का बेला सहयोग गर्न चाहने सर्वसाधारणले रकम पठाउनुअघि कोष तथा खाताको आधिकारिकता यकिन गर्नुपर्ने आवश्यकता समेत देखाएको छ ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय रामेछापका सूचना अधिकारी प्रहरी निरीक्षक कमल राउतले कार्कीलाई नियन्त्रणमा लिएर थप अनुसन्धान अघि बढाइएको जानकारी दिनुभएको छ ।
प्रहरीले घटनामा प्रयोग भएको सामाजिक सञ्जाल सामग्री, नक्कली कारोबार विवरण, क्यूआर कोड तथा रकम सङ्कलन गर्ने प्रयासलगायत विषयमा अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ ।
विपद्का बेला पीडितको सहयोगका नाममा नक्कली अभियान सञ्चालन गरी रकम उठाउने, व्यक्तिगत खातामा रकम पठाउन लगाउने वा झुटा विवरण सार्वजनिक गर्ने गतिविधि हुन सक्ने भएकाले सर्वसाधारणलाई सचेत रहन प्रहरीले आग्रह गरेको छ ।
प्रहरीले राहत तथा उद्धारका नाममा सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक हुने क्यूआर कोड, बैंक खाता तथा डिजिटल भुक्तानी विवरणमा रकम पठाउनुअघि सम्बन्धित संस्था वा सरकारी निकायबाट आधिकारिकता पुष्टि गर्न आग्रह गरेको छ ।
विपद्का बेला मानवीय सहयोगका लागि उठ्ने रकम पारदर्शी र सही ठाउँमा पुग्नुपर्ने भएकाले यस्ता संवेदनशील विषयमा गलत सूचना फैलाउने तथा ठगी गर्ने गतिविधिमाथि निगरानी र कानुनी कारबाहीलाई थप प्रभावकारी बनाइने प्रहरीले जनाएको छ ।
फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया