काठमाडौं । रामेछापको विकास, समृद्धि र आर्थिक रूपान्तरणसँग प्रत्यक्ष जोडिएको खिम्ती–ठोसे–शिवालय बृहत् जलाशययुक्त बहुउद्देश्यीय आयोजना अघि बढाउने प्रक्रिया अगाडि बढेको छ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) रामेछापबाट निर्वाचित सांसद तथा अर्थसमितिका सभापति डा. कृष्णहरि बुढाथोकीको विशेष पहलमा १ हजार २१६ मेगावाट विद्युत् उत्पादन क्षमता रहेको उक्त आयोजना अध्ययन तथा अनुसन्धानको चरणमा प्रवेश गर्ने भएको हो ।
लामो समयदेखि रामेछापको विकास र सम्भावनासँग जोडेर चर्चा हुँदै आएको यस आयोजनालाई योजनामा समावेश गर्नुका साथै प्रारम्भिक अध्ययन तथा अनुसन्धानका लागि ऊर्जा मन्त्रालयबाट ३ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन भएको छ । सांसद बुढाथोकीको निरन्तर पहलपछि आयोजनाको सम्भाव्यता अध्ययन, वातावरणीय पक्षको विश्लेषण र आवश्यक प्रारम्भिक प्रक्रिया अघि बढाउने बाटो खुलेको हो ।
आयोजनालाई तीव्र गतिमा अघि बढाउने विषयमा सांसद बुढाथोकीले आज ऊर्जा मन्त्री तथा ऊर्जा सचिवसँग भेटघाट गरी महत्वपूर्ण छलफल गरेका छन् । भेटका क्रममा उनले आयोजनाका लागि विनियोजन भएको बजेट प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न तथा अध्ययन र अनुसन्धानको कामलाई शीघ्र अघि बढाउन मन्त्री र सचिवको ध्यानाकर्षण गराएका थिए ।
उनले आयोजनाको विस्तृत सम्भाव्यता अध्ययन, वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (ईआईए), स्थानीय सरोकारवालासँग छलफल तथा अन्तरक्रिया कार्यक्रमलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन् । साथै, आयोजनालाई आवश्यक नीतिगत तथा प्रशासनिक सहजीकरण गर्दै कार्यान्वयनको दिशामा लैजान सम्बन्धित निकायले सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने आग्रहसमेत गरेका छन् ।
सांसद बुढाथोकीका अनुसार आयोजनालाई अध्ययनको चरणमै सीमित नराखी आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरेर कार्यान्वयनको चरणसम्म पुर्याउनु आवश्यक छ । त्यसका लागि सरकारका सम्बन्धित मन्त्रालय, विभाग तथा अन्य निकायबीच समन्वय र सहकार्य हुनुपर्ने उनको धारणा छ ।
विद्युत् उत्पादनसँगै सिँचाइ, खानेपानी र पर्यटनमा समेत योगदान पुग्ने अपेक्षा
खिम्ती–ठोसे–शिवालय आयोजना विद्युत् उत्पादनमा मात्र सीमित रहने परियोजना नभई बहुआयामिक आर्थिक तथा सामाजिक लाभ दिन सक्ने महत्वपूर्ण आयोजना मानिएको छ । १ हजार २१६ मेगावाट क्षमताको जलाशययुक्त आयोजना निर्माण हुन सके मुलुकको विद्युत् उत्पादन क्षमता विस्तार हुनुका साथै रामेछाप र आसपासका क्षेत्रको विकासमा समेत महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
आयोजनाबाट विद्युत् उत्पादनका अतिरिक्त सिँचाइ, खानेपानी व्यवस्थापन, पर्यटन प्रवर्द्धन र रोजगारी सिर्जनामा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने सम्भावना रहेको छ । जलाशययुक्त संरचनाले स्थानीय क्षेत्रमा नयाँ आर्थिक गतिविधि विस्तार गर्न तथा पूर्वाधार विकासका अवसर सिर्जना गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
विशेषगरी सिँचाइ सुविधा विस्तार हुन सके कृषि उत्पादन र उत्पादकत्व वृद्धि गर्न सहयोग पुग्नेछ । खानेपानी व्यवस्थापनमा पनि योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । त्यस्तै, जलाशयलाई आधार बनाएर पर्यटनसम्बन्धी गतिविधि विस्तार गर्न सकिने सम्भावनाले स्थानीय व्यवसाय, होटल तथा अन्य सेवा क्षेत्रमा आर्थिक अवसर सिर्जना गर्न सक्ने देखिन्छ ।
आयोजना निर्माण तथा सञ्चालनका क्रममा प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रोजगारीका अवसर सिर्जना हुने अपेक्षा पनि गरिएको छ । स्थानीय नागरिक, व्यवसायी तथा अन्य सरोकारवालाको सहभागिताबाट क्षेत्रको आर्थिक गतिविधि विस्तार गर्न सकिने सम्भावना रहेको छ ।
रामेछापको आर्थिक तथा सामाजिक रूपान्तरणमा महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा
रामेछापको विकास र समृद्धिसँग जोडिएको यस आयोजनालाई स्थानीयस्तरमा दीर्घकालीन महत्वको परियोजनाका रूपमा हेरिएको छ । आयोजना कार्यान्वयनमा आउन सके जिल्लाको आर्थिक तथा सामाजिक रूपान्तरणमा योगदान पुग्नुका साथै राष्ट्रिय ऊर्जा उत्पादन, लगानी विस्तार र अर्थतन्त्रमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
जलविद्युत् उत्पादनसँगै बहुउद्देश्यीय लाभ दिने आयोजनाले स्थानीय पूर्वाधार विकास, रोजगारी, पर्यटन र उत्पादनमूलक क्षेत्रमा नयाँ सम्भावना खोल्न सक्ने विश्वास गरिएको छ । यद्यपि, आयोजना निर्माणअघि विस्तृत अध्ययन, वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन, स्थानीय समुदायसँग परामर्श तथा आवश्यक कानुनी र प्राविधिक प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्नेछ ।
यसका लागि विनियोजित ३ करोड रुपैयाँ बजेटको प्रभावकारी उपयोग महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ । प्रारम्भिक अध्ययनबाट आयोजनाको प्राविधिक, आर्थिक, वातावरणीय तथा सामाजिक पक्षको अवस्था स्पष्ट पार्न सकिनेछ । त्यसपछि प्राप्त निष्कर्षका आधारमा आयोजना कार्यान्वयनको आगामी प्रक्रिया अघि बढाउन सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
अध्ययनबाट कार्यान्वयनसम्म पुर्याउने सांसद बुढाथोकीको प्रतिबद्धता
सांसद तथा अर्थसमितिका सभापति डा. कृष्णहरि बुढाथोकीले रामेछापको विकास र समृद्धिलाई राष्ट्रिय विकाससँग जोड्ने लक्ष्यसहित खिम्ती–ठोसे–शिवालय आयोजनालाई निरन्तर प्राथमिकतामा राख्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् ।
उनले आयोजनालाई अध्ययन तथा अनुसन्धानको प्रारम्भिक चरणबाट अघि बढाउँदै आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरी कार्यान्वयनको चरणसम्म पुर्याउन निरन्तर पहल गर्ने बताएका छन् । आयोजनाका लागि बजेट विनियोजन हुनु सकारात्मक सुरुवात भएको उल्लेख गर्दै उनले अब अध्ययन, अनुसन्धान र वातावरणीय प्रक्रियालाई प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।
उनको पहलमा ऊर्जा मन्त्रालयबाट बजेट विनियोजन हुनु र आयोजनालाई अघि बढाउने विषयमा ऊर्जा मन्त्री तथा सचिवसँग छलफल हुनुलाई रामेछापको विकासका दृष्टिले महत्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ ।
अब विनियोजित बजेटको प्रभावकारी कार्यान्वयन, विस्तृत अध्ययन, वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन र सरोकारवालासँगको समन्वयले आयोजनाको आगामी दिशा तय गर्नेछ । आयोजना कार्यान्वयनमा पुग्न सके रामेछापको मात्र नभई समग्र मुलुकको ऊर्जा क्षेत्र र आर्थिक विकासमा समेत महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
फेसबुकबाट तपाईको प्रतिक्रिया