बजेटको आकार २१ खर्ब २४ अर्ब

काठमाडौं । सरकारले आगामी आर्थिक वर्षका लागि २१ खर्ब २४ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँको बजेट सार्वजनिक गरेको छ । अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले बजेट प्रस्तुत गर्दै मुलुकको आर्थिक वृद्धि, पूर्वाधार विकास, सामाजिक क्षेत्रको सुदृढीकरण र वित्तीय स्थायित्वलाई ध्यानमा राखेर बजेटको आकार निर्धारण गरिएको बताएका छन् ।

बजेट संरचनाअनुसार चालु खर्चतर्फ ठूलो हिस्सा विनियोजन गरिएको छ । चालु खर्चका लागि १२ खर्ब ७० अर्ब रुपैयाँ छुट्याइएको छ, जसअन्तर्गत प्रशासनिक खर्च, सामाजिक सुरक्षा, सेवा प्रवाह तथा नियमित सरकारी गतिविधिहरू समावेश हुनेछन् ।

त्यस्तै, विकास निर्माण र पूर्वाधार विस्तारलाई प्राथमिकता दिँदै पुँजीगत खर्चतर्फ ४ खर्ब ३१ अर्ब रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । यस रकमबाट सडक, ऊर्जा, खानेपानी, शहरी विकास तथा अन्य ठूला आयोजनाहरू सञ्चालन गरिने सरकारको योजना छ ।

वित्तीय व्यवस्थातर्फ ४ खर्ब २२ अर्ब रुपैयाँ छुट्याइएको छ, जसमा सार्वजनिक ऋणको सावाँ–ब्याज भुक्तानी तथा वित्तीय दायित्व व्यवस्थापनका कार्यक्रम समेटिएका छन् ।

सरकारले बजेट स्रोत व्यवस्थापनमा राजस्व संकलनलाई प्रमुख आधार बनाएको छ । आगामी वर्षका लागि १४ खर्ब ४ अर्ब रुपैयाँ राजस्व संकलन हुने अनुमान गरिएको छ । राजस्व वृद्धि कर सुधार, कर दायरा विस्तार तथा आर्थिक गतिविधि विस्तारबाट हासिल हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

त्यसैगरी, वैदेशिक अनुदानबाट ६१ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ प्राप्त हुने अनुमान गरिएको छ भने वैदेशिक ऋणमार्फत २ खर्ब ४७ अर्ब रुपैयाँ जुटाइने योजना छ । यसले विकास आयोजनाहरूको वित्तीय स्रोत व्यवस्थापनमा सहयोग पुर्‍याउने सरकारको विश्वास छ ।

त्यस्तै, आन्तरिक ऋणमार्फत ४ खर्ब १० अर्ब रुपैयाँ उठाइने लक्ष्य राखिएको छ । यसले बजेट घाटा पूर्ति गर्न तथा विकास परियोजनालाई निरन्तरता दिन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताइएको छ ।

सरकारका अनुसार प्रस्तुत बजेटले आर्थिक गतिविधि विस्तार, रोजगारी सिर्जना, पूर्वाधार विकास र सामाजिक सुरक्षालाई सन्तुलित रूपमा अघि बढाउने उद्देश्य लिएको छ । यद्यपि, उच्च चालु खर्च र ऋण व्यवस्थापनको दायित्वबारे अर्थविद्हरूले दीर्घकालीन वित्तीय चुनौतीतर्फ ध्यान दिनुपर्ने सुझाव दिएका छन् ।