गाजामा युद्धले प्रजनन स्वास्थ्य प्रणाली ध्वस्त, हजारौँ दम्पतीको मातृत्व–पितृत्वको सपना अधुरो

काठमाडौं – गाजामा जारी युद्धले केवल जनजीवन र पूर्वाधार मात्र होइन, भविष्यका सन्तानको आशा बोकेका हजारौँ परिवारको सपना पनि गम्भीर रूपमा प्रभावित भएको विवरण सार्वजनिक भएका छन्। प्रजनन स्वास्थ्य सेवा र आईभीएफ (इन–भिट्रो फर्टिलाइजेसन) केन्द्रहरूमा भएको क्षतिले दीर्घकालीन मानवीय असर पार्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।

मयसेरा अल–कफर्ना नामकी एक प्यालेस्टिनी महिलाले वर्षौँको प्रयासपछि आईभीएफ प्रक्रियामार्फत भ्रूण सुरक्षित राखेकी थिइन्। तर युद्धका क्रममा उक्त प्रजनन क्लिनिक ध्वस्त भएपछि उनका चारवटै भ्रूण नष्ट भएको जानकारी उनलाई दिइएको बताइन्छ। उनले यस घटनालाई आफ्नो मातृत्वको आशामाथिको ठूलो आघातका रूपमा अनुभव गरेकी छन्।

गाजास्थित स्वास्थ्य अधिकारीहरूका अनुसार क्षेत्रमा रहेका अधिकांश प्रजनन क्लिनिकहरू युद्धका क्रममा नष्ट वा सञ्चालनविहीन भएका छन्। यसले सन्तानका लागि उपचार गराइरहेका हजारौँ दम्पतीहरू प्रत्यक्ष प्रभावित भएका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघसँग सम्बद्ध केही अनुसन्धानकर्ताहरू र मानवअधिकार समूहहरूले प्रजनन केन्द्र तथा प्रसूति सेवामा भएको क्षतिलाई गम्भीर अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी चासोको विषय बनाएका छन्। उनीहरूले यस्ता संरचनामा भएको आक्रमणको उद्देश्य र प्रभावबारे स्वतन्त्र छानबिन आवश्यक रहेको बताएका छन्। इजरायली पक्षले भने यस्ता आरोपहरू अस्वीकार गर्दै आफ्ना सैन्य कारबाही सुरक्षासम्बन्धी लक्ष्यतर्फ केन्द्रित रहेको दाबी गर्दै आएको छ।

प्रतिवेदनहरूमा उल्लेख भएअनुसार गाजामा औषधि, इन्धन र स्वास्थ्य सामग्रीको अभावले गर्भवती महिलाहरू थप जोखिममा परेका छन्। स्थानीय स्वास्थ्य निकायका तथ्यांकअनुसार पछिल्लो समय जन्मदरमा उल्लेखनीय गिरावट आएको छ भने गर्भपतन, प्रसूति जटिलता र नवजात शिशु मृत्युदर बढेको बताइएको छ।

हाल लाखौँ प्रजनन उमेरका महिला आधारभूत मातृ तथा प्रजनन स्वास्थ्य सेवाबाट वञ्चित भएको अनुमान छ। अस्पतालहरू क्षतिग्रस्त हुनुका साथै आवश्यक उपकरण र औषधि अभावका कारण नियमित सेवा दिन नसकिरहेको अवस्था छ।

यद्यपि कठिन परिस्थितिबीच पनि केही स्वास्थ्यकर्मीहरूले भविष्यमा अवस्था सुधारिएपछि सेवा पुनः सञ्चालन गर्ने आशा व्यक्त गरेका छन्। तरल नाइट्रोजन अभावका कारण सुरक्षित राखिएका भ्रूणहरू समेत जोखिममा रहेको चिकित्सकहरूको भनाइ छ।

मानवीय संकटसँगै दीर्घकालीन जनसांख्यिक तथा सामाजिक असरबारे चिन्ता बढ्दो छ। प्रजनन स्वास्थ्य संरचनाको पुनर्निर्माण र आधारभूत स्वास्थ्य सेवाको पुनर्स्थापनालाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले प्राथमिकता दिनुपर्ने आवाज उठिरहेको छ।