काठमाडौं उपत्यकासहित देशभर अविरल वर्षाः तटीय क्षेत्रमा उच्च सतर्कता

काठमाडौं । काठमाडौं उपत्यकासहित देशका अधिकांश भूभागमा बिहीवारदेखि निरन्तर भइरहेको वर्षाका कारण जनजीवन प्रभावित भएको छ । लगातारको वर्षासँगै उपत्यकाका मुख्य नदी तथा खोलाहरूमा पानीको सतह तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ भने विभिन्न स्थानमा बाढी तथा डुबानको जोखिम समेत बढेको छ ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गतको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार उपत्यकाका केही नदी तथा खोलामा पानीको सतह सतर्कता तह नजिक पुगेको तथा कतिपय स्थानमा सतर्कता र खतराको सीमासमेत पार गरिसकेको अवस्था छ । वर्षा अझै जारी रहेकाले नदी तथा खोलाको बहाव थप बढ्न सक्ने भन्दै आसपासका बासिन्दालाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ ।

लगातारको वर्षाका कारण काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न सडक, बस्ती तथा होचा भूभागमा पानी जम्न थालेको छ । सडकमा पानीको बहाव बढ्दा सवारी आवागमनसमेत प्रभावित भएको छ । कतिपय स्थानमा पैदलयात्री तथा सवारी चालकले जोखिम मोलेर यात्रा गर्नुपर्ने अवस्था देखिएको छ ।

विभागका अनुसार हाल मनसुनको न्यून चापीय रेखा नेपालको हिमाली तथा पहाडी भूभाग नजिक अवस्थित रहेको छ । त्यसैगरी बंगालको खाडीबाट आएको जलवाष्पयुक्त हावाको प्रभावसमेत नेपालमा परेको छ । यी मौसमी प्रणालीका कारण देशका विभिन्न भागमा वर्षाको गतिविधि बढेको विभागले जनाएको छ ।

विशेषगरी वागमती, कोशी, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका धेरै स्थानमा आगामी २४ घण्टासम्म भारीदेखि धेरै भारी वर्षा हुने सम्भावना रहेको जनाइएको छ । भारी वर्षाका कारण साना तथा ठूला नदी–खोलामा पानीको बहाव बढ्नुका साथै पहाडी क्षेत्रमा पहिरो जाने र भिरालो भूभागमा भू–क्षय हुने जोखिम बढेको छ ।

वर्षाका कारण पहाडी तथा हिमाली जिल्लाका ग्रामीण सडकहरूमा समेत जोखिम बढेको छ । लगातार पानी पर्दा सडकको सतह कमजोर हुने, माथिबाट ढुंगा–माटो खस्ने तथा पहिरोका कारण सडक अवरुद्ध हुन सक्ने सम्भावना रहेको छ । त्यसैले लामो दूरीको यात्रा गर्दा मौसम तथा सडकको अवस्थाबारे जानकारी लिएर मात्र यात्रा गर्न विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन् ।

त्यस्तै, तराई तथा उपत्यकाका होचा भूभागमा आकस्मिक बाढी र डुबानको जोखिम उच्च रहेको बताइएको छ । नदी तथा खोलाको किनार, पुलमुनि, खोला आसपासका बस्ती र पानीको प्राकृतिक निकास अवरुद्ध भएका क्षेत्रमा विशेष सावधानी अपनाउनुपर्ने अवस्था रहेको छ ।

विपद् व्यवस्थापन विज्ञहरूले भारी वर्षाका बेला अनावश्यक रूपमा नदी, खोला तथा बाढी प्रभावित क्षेत्रमा नजान आग्रह गरेका छन् । विशेषगरी बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा जोखिमयुक्त बस्तीमा बसोबास गर्ने परिवारलाई सम्भावित विपद्को पूर्वतयारी गर्न सुझाव दिइएको छ ।

वर्षा निरन्तर भइरहेका बेला विद्युत् पोल, तार, रुख तथा कमजोर संरचनाबाट समेत जोखिम हुन सक्ने भएकाले नागरिकले आवश्यक सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिएको छ । घर तथा कार्यालय वरपर पानी निकासको अवस्था जाँच गर्न, अत्यावश्यक सामग्री सुरक्षित राख्न तथा स्थानीय प्रशासन र सुरक्षा निकायबाट जारी हुने सूचनालाई नियमित रूपमा पछ्याउन आग्रह गरिएको छ ।

विपद् व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित निकायहरूले बाढी, पहिरो वा डुबानको अवस्था देखिएमा तत्काल सुरक्षित स्थानतर्फ जान र जोखिमपूर्ण क्षेत्रमा उद्धारका लागि सुरक्षाकर्मी तथा स्थानीय तहसँग समन्वय गर्न आग्रह गरेका छन् ।

मौसमविद्हरूका अनुसार वर्षाको अवस्था स्थानअनुसार फरक हुन सक्ने भएकाले एउटै क्षेत्रमा पानी कम परेको भन्दै जोखिम कम भएको ठान्नु उचित हुँदैन । केही घण्टामै भारी वर्षा हुँदा स्थानीय खोला तथा नदीमा पानीको बहाव अचानक बढ्न सक्ने भएकाले नदी किनार तथा होचा भूभागमा बसोबास गर्ने नागरिक थप सचेत हुन आवश्यक छ ।

यसैबीच, लगातारको वर्षालाई मध्यनजर गर्दै सम्बन्धित निकायहरूले सम्भावित बाढी, पहिरो तथा डुबानको अवस्थाको निगरानी बढाएका छन् । आपतकालीन अवस्थामा स्थानीय प्रशासन, प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी तथा अन्य उद्धार निकायसँग तत्काल सम्पर्क गर्न सकिने गरी आवश्यक सम्पर्क नम्बर सुरक्षित राख्न पनि नागरिकलाई सुझाव दिइएको छ ।

भारी वर्षा अझै जारी रहन सक्ने सम्भावना रहेकाले आज र आगामी केही दिन यात्रा गर्दा मौसमको पूर्वानुमान तथा बाढी–पहिरोसम्बन्धी सूचना हेरेर मात्र यात्रा गर्नु सुरक्षित हुने देखिन्छ । विशेषगरी नदी तथा खोलाको बहाव बढेका बेला फोटो खिच्न, भिडियो बनाउन वा दृश्य हेर्न भन्दै जोखिमपूर्ण स्थानमा नजान सम्बन्धित निकायले आग्रह गरेका छन् ।