NEWSHOUSENEPAL - 1663855428

काठमाडौं महानगरको बेथिति एकातिर, बालेन्द्रको ध्यान चर्चा बटुल्नमा केन्द्रित

  • न्युज हाउस नेपाल
  • ६ असोज २०७९, बिहिवार

आदित्य दाहाल

काठमाडौं । मुलुकको राजधानी रहेको र देशको सबैभन्दा ठूलो महानगर काठमाडौं महानगरपालिका वित्तीय सुशासनको दृष्टिमा निकै गएगुज्रेको र बेथितिले भरिएको तथ्य महालेखा परीक्षकको पछिल्लो प्रतिवेदनले देखाएको छ । महानगरका नवनिर्वाचित प्रमुख बालेन्द्र शाहको ध्यान त्यस्तो बेथिति नियन्त्रणमा नभई चर्चा बटुल्ने कामहरूमा केन्द्रित भएको छ ।

महालेखापरीक्षकको ५१ औं प्रतिवेदन अनुसार काठमाडौं महानगरपालिकामा तीन अर्ब ८५ करोड ७ लाख ४५ हजार रुपैयाँको बेरुजु छ । अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०७७÷७८ मा मात्र सो महानगरमा १ अर्ब ६ करोड ७४ लाख ४४ हजार रुपैयाँ बेरुजु देखिएको छ भने पुरानो फछ्र्योट हुन नसकेर बाँकी रहेको बेरुजु रकम २ अर्ब ७८ करोड भन्दा बढी छ ।

आर्थिक अनुशासनमा अराजकता रहेको, आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली कमजोर रहेको, ठूलो पुँजीगत खर्च अबण्डामा राखेर स्वेच्छाचारी रूपमा योजनाहरू छनौट गरी कार्यान्वयन गर्ने गरिएको, पेश्की लिने तर फछ्र्योट नगर्ने प्रवृत्ति व्यापक रहेको, जथाभावी अनुदान वितरण गर्ने गरेको, सामाजिक सुरक्षा भत्तामासमेत जालसाजी गरी मृत्यु भैसकेका मानिसको नाममा बाँड्ने गरेको र पदाधिकारीहरुले कानुन विपरीत विभिन्न भत्ता र सुविधा लिने गरेको जस्ता अनेकौं बेथिति प्रतिवेदनले औंल्याएको छ ।

गत आर्थिक वर्षमा बेरुजु देखिएको रकम मध्ये २५ करोड ७५ लाख ६६ हजार सम्बन्धित व्यक्ति र फर्महरुबाट तत्काल असुली गर्नुपर्ने रहेको छ भने ६१ करोड ४६ लाख ८४ हजार रकमको कागजातहरु नै पेश नभएको अवस्था देखिन्छ । महालेखाको प्रतिवेदनले काठमाडौं महानगरको बैंक खातामा मौज्दात देखिनुपर्ने रकममध्ये ४ अर्ब १० करोड ८८ लाख ९२५ रुपैयाँ नगद नै बैंकमा नदेखिएको औंल्याएको छ ।

महानगरमा निर्वाचित अघिल्लो कार्यपालिकासँग खर्च गर्ने क्षमतासमेत अत्यन्त कमजोर रहेको देखिन्छ । महानगरलाई विभिन्न स्रोतबाट प्राप्त हुने आय रकमको विनियोजनसमेत यथार्थपरक तवरले गर्न नसकेको प्रमुख समस्या विद्यमान रहेको प्रतिवेदनले भनेको छ । काठमाडौं महानगर जस्तो मुख्य स्थानीय सरकारमासमेत आर्थिक ऐन र लेखा मानदण्डहरुको परिचालनको अवस्था अत्यन्त कमजोर रहेको छ । महानगरको लेखाप्रणाली गएगुज्रेको रहेको तथ्य प्रतिवेदनले औंल्याएका प्रवृत्तिहरूबाट देखिन्छ । महानगरको विकास निर्माण र सेवा प्रवाह क्षमता कमजोर रहेको बैंक खाताहरुको हिसाब छरपस्ट रहेकोस जिन्सी व्यवस्थापन लाथालिङ्ग रहेको महानगरले आफ्नो सम्पत्ति, लगानी, सापटीहरुको यर्थाथ विवरण राख्न नसकेको बजेट तर्जुमा र प्रक्षेपण यर्थाथपरक गर्न नसकेको जस्ता मुख्य कमजोरीहरु सुधार गर्न महालेखाले सुझाव दिएको भए पनि नयाँँ कार्यपालिकाले यसबारे छलफलसमेत सुरु गरेको छैन ।

विगतको आवमा महानगरको कुल आम्दानी १२ अर्बभन्दा बढी भए पनि महानगर प्रशासनले साढेसात अर्ब मात्रै खर्च गर्ने क्षमता देखायो । नयाँ निर्वाचित पदाधिकारीहरूले कमजोर क्षमतामा सुधार गर्न पहल गर्नुपर्नेमा महानगर प्रमुख बालेन्द्र शाहले गत असार २४ गते प्रतिवेदन नै प्राप्त गरे पनि यसबारे आन्तरिक सुशासन अवस्थाको सच्याउने ध्येयले बैठक बोलाउन र सुधारका निर्णय लिन ढिलाइ गरिरहनु भएको टिप्पणी महानगरको एक वरिष्ठ अधिकारीको छ । ती अधिकारी भन्नुहुन्छ– काठमाडौं महानगरले यो वर्ष करिब २५ अर्बको बजेट बनाएको छ । जबकी यो भनेको गत वर्षको बजेट भन्दा ६० प्रतिशतले बढी हो । सो बजेट आर्थिक अनुशासन मुताविक कार्यान्वयन गर्न सक्नु निकै चुनौतीपूर्ण छ ।

काठमाडौं महानगर स्रोत र साधनका दृष्टिमा निकै ठूलो स्थानीय सरकार भए पनि यसको सुशासनको अवस्था सुधार गर्न नागरिक चासो नदेखिएको महालेखाका एक अधिकारीले बताउनुभयो ।

महालेखापरीक्षकको प्रतिवेदनअनुसार महानरको ३२ वटै वडामा आर्थिक सुशासनको अवस्था कमजोर देखिन्छ । सम्पत्ति व्यवस्थापनस बजेट कार्यान्वयनस आम्दानी संकलन र व्यवस्थापनस र सेवा प्रवाहका विषयमा समस्या देखिन्छ । महानगरले कुनै बील, भरपाइ, प्रतिवेदन जस्ता कागज नै पेश नगरी ४० देखि ५० लाखसम्म विभिन्न संस्थालाई अनुदान दिने गरेको र सोको फछ्र्योट गराउन कुनै तत्परता समेत नदेखाउने गरेको प्रतिवेदनले दिएका विभिन्न तथ्यहरुले पुष्टि गर्दछन् । जस्तो गत आवमा मदन भण्डारी फाउण्डेसनलाई यसरी दिइएको ४० लाख रुपैयाँको कुनै हिसाब नदेखिएको तथ्य प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । जालसाजी र भ्रष्टाचार यतिसम्म छ कि निधन भैसकेका एक पूर्व मन्त्री पीताम्बरध्वज खातीको नाममा समेत फर्जी कागज बनाएर जेष्ठ नागरिक विषेश भत्ता लिएको प्रमाण प्रतिवेदनले समेटेको छ । INS

थप समाचार
//CountDown